Stawa Młyny – niezwykły symbol Świnoujścia, który od ponad 150 lat wskazuje drogę statkom

Stawa Młyny – niezwykły symbol Świnoujścia, który od ponad 150 lat wskazuje drogę statkom

Jeśli istnieje jeden obiekt, z którym Świnoujście kojarzy się niemal natychmiast, jest nim Stawa Młyny. Charakterystyczny biały „wiatrak” stojący na końcu Falochronu Zachodniego stał się wizytówką miasta, symbolem portu i jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków polskiego wybrzeża.

Dla turystów jest obowiązkowym punktem spaceru, fotografii i obserwowania zachodów słońca. Dla marynarzy natomiast Stawa Młyny to przede wszystkim ważny znak nawigacyjny pomagający bezpiecznie wejść do portu w Świnoujściu.

Stawa Młyny – co to właściwie jest?

Choć większość osób mówi po prostu „świnoujski wiatrak”, Stawa Młyny nie jest wiatrakiem w tradycyjnym znaczeniu tego słowa.

To morski znak nawigacyjny. Jego zadaniem jest pomaganie statkom w orientacji podczas żeglugi i wskazywanie właściwego kierunku wejścia na tor wodny prowadzący do portu.

Stawa znajduje się na końcu Falochronu Zachodniego, przy ujściu Świny do Bałtyku. Ma około 10 metrów wysokości, a jej charakterystyczny kształt sprawia, że trudno pomylić ją z jakimkolwiek innym obiektem.

Co ciekawe, jej charakterystyczne „skrzydła” nigdy nie służyły do napędzania żadnego mechanizmu. To element konstrukcji, który nadał obiektowi wygląd przypominający wiatrak.

Ponad 150 lat historii

Historia Stawy Młyny sięga XIX wieku.

Obiekt został wzniesiony w latach 1873–1874, podczas modernizacji toru wodnego prowadzącego do portu w Świnoujściu. Rozbudowa infrastruktury portowej i falochronów sprawiła, że potrzebny był nowoczesny jak na tamte czasy system oznakowania nawigacyjnego.

Początkowo Stawa była przede wszystkim dziennym znakiem nawigacyjnym. Z czasem została wyposażona w światło, dzięki czemu mogła pełnić swoją funkcję również po zmroku.

W ten sposób charakterystyczny „wiatrak” stał się częścią systemu, który przez dziesięciolecia pomagał statkom odnaleźć bezpieczną drogę do portu.

Światło, które wskazuje drogę

Dzisiejsza Stawa Młyny to nie tylko charakterystyczna konstrukcja widoczna z plaży czy morza. Na jej szczycie znajduje się migające światło nawigacyjne. Dzięki niemu obiekt pozostaje elementem funkcjonującego systemu oznakowania morskiego.

To właśnie ten szczegół warto zapamiętać podczas spaceru.

Dla turysty jest to piękny, charakterystyczny „wiatrak”.

Dla żeglarza i nawigatora – konkretny punkt odniesienia na morzu.

Dlaczego Stawa Młyny stała się symbolem Świnoujścia?

Niewiele znaków nawigacyjnych zrobiło taką karierę poza światem żeglugi.

Stawa Młyny pojawia się na pocztówkach, pamiątkach, materiałach promocyjnych, fotografiach i miejskich publikacjach. Jej sylwetka jest tak mocno związana ze Świnoujściem, że stała się jednym z najważniejszych symboli miasta.

Co więcej, charakterystyczny wiatrak został wykorzystany w oficjalnej identyfikacji miasta jako jeden z głównych elementów jego symboliki.

Można więc powiedzieć, że Stawa Młyny łączy dwie twarze Świnoujścia:

miasto portowe i miasto turystyczne.

Z jednej strony prowadzi statki do portu, z drugiej przyciąga tysiące turystów, którzy chcą zobaczyć ją z bliska.

Stawa Młyny – ulubione miejsce spacerów

Do Stawy Młyny prowadzi popularna trasa spacerowa w kierunku Falochronu Zachodniego. Spacer w stronę charakterystycznego wiatraka jest jedną z najbardziej znanych atrakcji Świnoujścia.

Szczególnie pięknie jest tutaj o zachodzie słońca.

Morze, falochron, statki wpływające do portu i charakterystyczna sylwetka Stawy tworzą jeden z najbardziej fotograficznych widoków miasta.

Nic dziwnego, że miejsce to od lat cieszy się ogromną popularnością wśród turystów i mieszkańców. Stawa Młyny zdobyła nawet tytuł „Najromantyczniejszego miejsca na Pomorzu Zachodnim” w plebiscycie zorganizowanym w 2021 roku.

Wiatrak, który nie mieli zboża

Jest jeszcze jedna ciekawostka.

Stawa Młyny swoim wyglądem przypomina tradycyjny wiatrak, ale nigdy nie była młynem. Jej „skrzydła” są charakterystycznym elementem konstrukcji znaku nawigacyjnego.

Dlatego nazwa „Stawa Młyny” może być dla osób odwiedzających Świnoujście po raz pierwszy nieco myląca.

To nie młyn.

To morski drogowskaz.

Stawa Młyny została zabytkiem

Historia tego niezwykłego obiektu została doceniona również przez służby ochrony zabytków.

W marcu 2026 roku Stawa Młyny została wpisana do rejestru zabytków. Ochroną objęto cały obiekt wraz z jego elementami zewnętrznymi. W uzasadnieniu podkreślono nie tylko jego wartość historyczną i architektoniczną, ale również fakt, że Stawa nadal pełni swoją pierwotną funkcję nawigacyjną.

To wyjątkowa sytuacja – mamy bowiem do czynienia z zabytkiem, który jednocześnie pozostaje czynnym elementem infrastruktury nawigacyjnej.

Stawa Młyny – miejsce, które trzeba zobaczyć w Świnoujściu

Trudno wyobrazić sobie Świnoujście bez charakterystycznego wiatraka na końcu falochronu.

Dla jednych jest symbolem miasta.

Dla innych – pamiątkowym zdjęciem z wakacji.

Dla zakochanych – miejscem romantycznego spaceru.

Dla marynarzy – znakiem wskazującym drogę do portu.

A dla Świnoujścia?

Jest po prostu jego znakiem rozpoznawczym.

Kiedy następnym razem będziecie spacerować po Falochronie Zachodnim i zobaczycie charakterystyczną sylwetkę Stawy Młyny, warto spojrzeć na nią nie tylko jak na turystyczną atrakcję. To fragment ponad 150-letniej historii portu w Świnoujściu, który do dziś wykonuje zadanie, dla którego został zbudowany – pomaga wskazywać statkom drogę do bezpiecznego portu.

Stawa Młyny – świnoujski wiatrak, który zamiast mielić zboże, od ponad wieku „mieli” fale i wskazuje drogę statkom.